Cyfrowe archiwum dziedzictwa postindustrialnego Wielkopolski Wschodniej

O projekcie

Budujemy otwartą, wielomodułową platformę dokumentującą przemysłową historię regionu — ze szczególnym uwzględnieniem kolejnictwa i górnictwa odkrywkowego. Projekt łączy funkcje encyklopedyczne, kartograficzne i archiwalne w jednym spójnym środowisku dostępnym dla każdego.

Kontekst i cel

Wielkopolska Wschodnia to obszar, którego krajobraz przez dziesięciolecia kształtowały odkrywkowa eksploatacja węgla brunatnego oraz gęsta sieć kolejowa obsługująca zarówno transport towarowy, jak i pasażerski. Znaczna część tej infrastruktury uległa likwidacji lub restrukturyzacji — dokumentacja rozproszonych, nieraz zupełnie niezarchiwizowanych zasobów historycznych pozostaje zadaniem pilnym i wymagającym.

Celem projektu jest stworzenie wiarygodnego, dostępnego publicznie repozytorium wiedzy o tym dziedzictwie: linii kolejowych i ich przebiegu, taboru i pojazdów trakcyjnych, obiektów infrastrukturalnych, zakładów produkcyjnych oraz obszarów eksploatacji odkrywkowej. Platforma ma służyć zarówno badaczom, jak i entuzjastom kolei i górnictwa oraz lokalnym społecznościom zainteresowanym własną historią.

Rzetelność źródłowa jest fundamentalnym założeniem projektu. Treści publikowane w archiwum opierają się wyłącznie na dokumentacji pozyskanej w ramach systematycznego procesu gromadzenia materiałów archiwalnych. Archiwum nie wykorzystuje treści generowanych przez AI jako podstawy merytorycznej ani materiałów graficznych wytworzonych generatywnie.

Architektura platformy

Platforma składa się z trzech zintegrowanych modułów, zaprojektowanych jako wzajemnie powiązana całość. Przejście między nimi jest płynne, a dane współdzielone — każdy obiekt w bazie wiedzy jest powiązany z odpowiadającymi mu punktami na mapie oraz materiałami w galerii.

Moduł 1 — Baza wiedzy

Ustrukturyzowane artykuły o liniach kolejowych, pojazdach trakcyjnych, obiektach infrastrukturalnych, stacjach i przystankach, zakładach oraz obszarach eksploatacji odkrywkowej. Każdy wpis oparty jest na dokumentacji źródłowej i opatrzony przypisami. Baza stanowi rdzeń platformy — pozostałe moduły odnoszą się do zawartych w niej obiektów.

Moduł 2 — Mapa

Interaktywna kartografia historyczna nakładana na dostępne podkłady:

• zobrazowania satelitarne — aktualny stan terenu,
• ortofotomapy archiwalne — umożliwiające porównanie historycznego i współczesnego zagospodarowania terenu,
• OpenStreetMap — jako podkład referencyjny.

Mapa prezentuje przebieg linii kolejowych — czynnych i zlikwidowanych — lokalizacje stacji, przystanków, zakładów i obszarów odkrywkowych. Nakładanie warstw pozwala na bezpośrednie zestawienie stanu historycznego ze współczesnym układem terenu.

Wszystkie obiekty kartograficzne są georeferencowane i powiązane z odpowiednimi wpisami w bazie wiedzy oraz materiałami w galerii.

Moduł 3 — Galeria

Repozytorium zdjęć archiwalnych, dokumentów technicznych, rzutów i planów oraz map. Materiały są tagowane tematycznie oraz geotagowane — każdy zasób można powiązać z konkretnym miejscem i obiektem w pozostałych modułach. Interfejs galerii zaprojektowany jest pod kątem szybkiego przeglądania dużych zbiorów.

Platforma umożliwia przesyłanie materiałów przez zarejestrowanych użytkowników. Każdy nadesłany plik przechodzi weryfikację i autoryzację przed publikacją — zapewnia to jednolity standard jakości zasobu i zgodność z polityką praw do materiałów.

Moduł 4 — Dokumentacja przestrzenna

Odrębny moduł gromadzący zasoby wymagające dedykowanego środowiska odtwarzania:

• Dokumentacja wideo — materiały filmowe rejestrujące stan obiektów, procesy technologiczne i infrastrukturę w terenie,
• Skany 3D — trójwymiarowe modele obiektów pozyskiwane metodami fotogrametrycznymi,
• Wirtualne spacery 360° — panoramiczne dokumentacje wnętrz i przestrzeni zewnętrznych, pozwalające na eksplorację obiektów niedostępnych lub już nieistniejących.

Zasoby tego modułu są, podobnie jak pozostałe, geotagowane i powiązane z wpisami w bazie wiedzy oraz punktami na mapie.

Dostęp i poziomy uprawnień

Platforma jest bezpłatna i dostępna publicznie bez konieczności rejestracji. Część funkcji wymaga założenia konta.

Stan projektu

Platforma jest obecnie w fazie budowy. Trwają prace nad architekturą systemu, strukturą danych oraz gromadzeniem zasobu archiwalnego. Uruchomienie wersji beta planowane jest na 2026 rok. Pełna, produkcyjna wersja platformy przewidziana jest na rok 2027.